سواد شناختی
سواد شناختی مقوله ای مغفول در برنامههای درسی تربیت معلم
همة شهروندان جامعة جهانی اطلاعات، برای حل مشكلات خود به بهترین و سودمندترین بینشها، راهبردها و راهحلها نیازمندند اما رویارویی آنها با انبوه مفاهیم، معانی و واژهها كه هر لحظه در دنیای علم و فناوری به ابعاد و گستردگی و نقاط مشترك آنها افزوده میشود، كسب این بینشها و انتخاب بهترین راهبرد از میان راهبردهای متعدد را در فرایند حل مسئله دشوارتر مینماید. لذا در هزارة سوم كه اطلاعات كذب و دانش پوسیده شده و از دور خارج شده در قالبهای گوناگون چاپی و الكترونیكی در اختیار همگان قرار دارد كسب سواد شناختی با هدف، توانمندی در استخراج، ذخیره، بازیابی و اشاعة شناخت متعالی یا معرفت در حوزه اطلاعات و سیاست سلطهجویانه حاكم بر جریان آن ضرورتی اجتنابناپذیر است.
معرفت یا شناخت متعالی، عنصری متعالی با ماهیتی سه جزئی كه از اطلاع درست، دانش مؤثر و خرد تشكیل میشود. معرفت حاصل تركیب این سه جزء است و علیالخصوص با حضور خرد شكل میگیرد.
نظام تعلیم و تربیت هر كشور از جمله مهمترین نهادهای مؤثر در كسب و ارتقای این توانمندی در جامعه است. نظام تربیت معلم ما به عنوان متولی اصلی تهیه محتوای آموزشی برای پرورش معلمان موظف به ساماندهی و تدوین محتوایی با ماهیت سواد شناختی است؛ چرا كه به قول دیویی مسائل و مشكلات جوامع آنقدر زیاد است كه مطرح كردن تمام آنها و ارائة پیشنهاد و راهحل برای همه آنها امكانپذیر نیست، لذا میبایست افق دید متولیان نظام تعلیم و تربیت بویژه معلمان ، پرورش دانشآموزانی كنجكاو، خلاق، نوآور و مسلط بر بینش تشخیص و شناخت متعالی باشد.
از آنجایی كه در نظام تعلیم و تربیت ما برنامههای درسی و محتوای آموزشی تهیه شده برای دورههای تحصیلی مختلف محور اصلی فرایند آموزش به حساب میآید، جاری و ساری بودن سواد شناختی و مؤلفههای دستیابی به آن در این برنامهها به خصوص در دورههای تحصیلی تربیتمعلم یك ضرورت است؛ چرا كه سواد شناختی زمینهساز یك فرایند فرا استدلالی ذهنی و عملیاتی است كه به گزینش بهترین استدلال موجود از میان استدلالهای ممكن میانجامد. با این اوصاف، اگر بخواهیم به تشریح معلمانی با توانمندی سوادشناختی بپردازیم، اینگونه باید گفت كه:
- معلم شناختی كسی است كه تفاوت آشكار شناخت با محوریت خرد را با اطلاعات و دانش تشخیص دهد و بتواند شناخت را دسترسپذیر كند.
- معلم شناختی كسی است كه بتواند به خرد به عنوان عنصر تكمیلكننده اطلاعات درست و دانش صحیح و سالم و به عنوان كلیدیترین تفكیككننده مرز «درست از نادرست» دسترسی داشته باشد.
- معلم شناختی كسی است كه بتواند ورودیهای غلط و بیارزش و یا كمارزش اطلاعاتی و یا دانش ناقص و مخرب را تشخیص داده و از پردازش آنها به عنوان ورودی در سیستم آموزشی جلوگیری كند.
- معلم شناختی كسی است كه در دستیابی همه دانشآموزان به خرد و شناخت متعالی نهایت تلاش خود را نموده و برای توانمندسازی فراگیران جهت تصمیمگیری صحیح و خردمندانه در زندگی تلاش نماید.
با این اوصاف ضروری است برنامه های درسی ( محتوای آموزشی ) تهیه شده برای دوره های مختلف با محوریت و با رویكرد توجه به سواد شناختی ، مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرند.
برنامه ریزی درسی در تیتر برنامه های كاری این مجموعه است
دفتر برنامه ریزی و تالیف در راستای ماموریت های خود..
برچسب ها:
برنامه ریزی درسی و اشاعه ،
آموزش در محیط مجازی ،
دنبالک ها: دفتر برنامه ریزی و تالیف كتب درسی ،
تبلیغات 